Τα βασικά: Ο Billy Beane (ένας θαυμάσιος Brad Pitt) είναι Γενικός Διευθυντής μιας φτωχής ομάδας μπέιζμπολ, και αποφασισμένος να αλλάξει τα δεδομένα του αθλήματος προκειμένου να παραμείνει η ομάδα του ανταγωνιστική. Έχουν μόλις χάσει τους 3 μεγαλύτερους σταρ τους από πλουσιότερους συλλόγους, φαινομενικά καταδικασμένοι να παραμείνουν κομπάρσοι. Ο Beane προσλαμβάνει έναν νεαρό απόφοιτο του Yale δίχως την παραμικρή σχέση με το άθλημα, γιατί πιστεύει ότι στην δική του -ριζοσπαστική- προσέγγιση κρύβεται το μυστικό της επιτυχίας.
Η ταινία: “Μισώ την ήττα περισσότερο από ό,τι αγαπώ τη νίκη,” φωνάζει ο Beane σε μια κρίσιμη καμπή στη διάρκεια του φιλμ. Για την ακρίβεια όχι απλά την μισεί: Την φοβάται. Την τρέμει. Έχεις έναν άνθρωπο που δεν βρίσκει τη δύναμη να παρακολουθήσει έναν αγώνα της ομάδας του, επειδή πιστεύει πως θα της φέρει τα μαύρα σύννεφα της ήττας που τον κυνηγούν. Στη διάρκεια των αγώνων μπαίνει στο αμάξι του και κάνει βόλτες, πηγαίνει να παρακολουθήσει ανούσια παιχνίδια πιτσιρικιών, έχει κλειστό το ραδιόφωνο, κλειστή την τηλεόραση. Νιώθει καταραμένος.
Υπάρχουν πολλές ιστορίες για ανθρώπους που έχουν για κίνητρο το κυνήγι μια μεγάλης επιτυχίας, αλλά ακόμα πιο συναρπαστικές (και αληθινές, ανθρώπινες) είναι εκείνες για ανθρώπους που για καύσιμο έχουν αυτό από το οποίο τρέχουν να ξεφύγουν. Ο Billy Beane του Brad Pitt είναι ένας τέτοιος άντρας, ελπιδοφόρος νεαρός παίχτης στα 18 του, πεπεισμένος από αδίστακτους σκάουτερ να παρατήσει μια εξασφαλισμένη υποτροφία για να μπει στο παιχνίδι νωρίτερα. Και δεν κατάφερε τίποτα.
Άραγε υπάρχει μεγαλύτερη κατάρα από τις μεγάλες, ανεπιβεβαίωτες ελπίδες;
Το “Moneyball” έχει τη δομή της κλασικής αθλητικής ταινίας, με την μικρή ομάδα που καταφέρνει να αναστατώσει τους τιτάνες, όμως έρχεται με μια σειρά από μικρές αποκλίσεις από τη φόρμουλα, που την κάνουν αληθινό διαμάντι. Ο ήρωάς της είναι ένας αυθεντικός loser (όπως του τραγουδάει γλυκά, με αγάπη, η κόρη του στην πιο ανατριχιαστική σκηνή της ταινίας) και γύρω του συγκεντρώνει ένα σύνολο από άλλους losers και outsiders. Όχι για να δώσει χρώμα στην ιστορία, αλλά γιατί έτσι ακριβώς θα επιδιώξει τη νίκη.
Ο Peter Brand, ο νεαρός απόφοιτος οικονομικών του Yale, αναπτύσσει ένα σύστημα νίκης βασισμένο στη στατιστική, το οποίο δεν έχει νόημα να αναλύσουμε πολύ. Είναι όμως η απόλυτη ένωση σώματος και πνεύματος, ένας geek στο τιμόνι μιας αθλητικής ομάδας, σε ένα σπορ που προφανώς δεν έχει παίξει ποτέ. Αλλά ξέρει να διαβάζει σωστά τους αριθμούς. Και οι αριθμοί του λένε πως κάπου στην αγορά, θα υπάρχουν παίχτες υποτιμημένοι, οι οποίοι μπορούν να προσφέρουν ακριβώς τα στοιχεία που λείπουν στην ομάδα.
Όλο αυτό, αποδεδειγμένο βάσει στατιστικής. Δεν τρέχει τίποτα αν δεν καταλάβετε την επιμέρους αργκό του μπέιζμπολ. Η ιδέα έχει σημασία. Και η ιδέα περιστρέφεται γύρω από το χρήμα. Για την ακρίβεια, τη σχετική αξία που δίνουν στους παίχτες οι πλούσιοι σύλλογοι, και για το πώς η αναζήτηση υποτίμησης σε συγκεκριμένες στατιστικές κατηγορίες μπορεί να αλλάξει τα δεδομένη της όλης συζήτησης.
Η ιστορία του Beane είναι, εξάλλου, μια κατεξοχήν ιστορία υποτίμησης και υπερτίμησης. Η υπογραφή του μοιραίου συμβολαίου όταν ήταν ακόμα ελπιδοφόρος παίκτης, ήταν η τελευταία πράξη στην οποία τον οδήγησε το χρήμα. Ό,τι ακολούθησε, τίποτα παρά ένα διαρκές κυνήγι ανατροπής του κατεστημένου, με όποιον τρόπο κι αν αυτό εκφράζεται. Το χρήμα είναι απλώς μία από αυτές - η πιο κυρίαρχη.
Η διαδικασία επιβολής του δόγματος των Beane-Brand είναι απολαυστική, καθώς αυτή η τακτική συναντά αντιδράσεις από τους παλιάς κοπής σκάουτερ της ομάδας. “Οι αριθμοί δεν παίζουν μπέιζμπολ!” είναι η πιο συχνή απόκριση που συναντά ο Beane στην πιο ζόρικη περίοδο που περνάει η ομάδα. “Προσαρμόσου ή πέθανε,” απαντά με πείσμα και ελαφρότητα.
Όλες οι σκηνές που μοιράζονται οι δυο τους είναι απολαυστικές. Η χημεία του Brad Pitt με τον Jonah Hill είναι ιδανική, ο Pitt προσφέροντας μια screwball σπιρτάδα (όταν για παράδειγμα διαπραγματεύεται την αγοραπωλησία παιχτών μέσω τηλεφώνου) ισορροπημένη με μια σιωπηλή σοφία, απέναντι στην σπαστική αβεβαιότητα του νεαρού αριθμοgeek. Ο Aaron Sorkin του “Social Network” (απλά ο πιο καυτός σεναριογράφος του Hollywood αυτή τη στιγμή) είναι μανούλα στο να γράφει γρήγορες σκηνές με πινγκ-πονγκ διαλόγους ανάμεσα σε αυτούς τους χαρακτήρες.
Η αιχμηρότητα του κειμένου ανθεί σε αυτό το επίπονα αυθεντικό, βαθύτατα ανθρώπινο περιβάλλον. Ο Bennett Miller (του προ ολίγων ετών πολύ καλού βιογραφικού δράματος “Capote”) αφήνει την κάμερα να πάρει ανάσες πάνω σε βλέμματα και σιωπές, να ξαποστάσει μέσα σε βρώμικα, παραμελημένα αποδυτήρια, να εκτιμήσει το χρόνο ανάμεσα στην παραιτημένη απογοήτευση και την έκσταση του αναπάντεχου θριάμβου. Ο διευθυντής φωτογραφίας Wally Pfister (βασικά υπεύθυνος για όλες τις ταινίες του Christopher Nolan) χρωματίζει το παραμύθι με αλήθεια, την ώρα που το υπαινικτικό score του Mychael Danna βγάζει συναίσθημα από κρύες οθόνες γεμάτες απρόσωπα νούμερα. Μια αληθινή ορχήστρα που συγχρονίζεται τέλεια.
Διότι, καθώς η ταινία δίνει ζεστασιά στο υλικό του ομώνυμου βιβλίου στο οποίο είναι βασισμένη (του Michael Lewis, από το 2003, το οποίο ανέλυε την στατιστικολογική προσέγγιση στη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής ομάδας), αυτή η απόλυτη ιστορία απόλυτων underdogs ξεσκεπάζεται όχι απαραίτητα ως μια ακόμα αθλητική ταινία θριάμβου του Δαβίδ εναντίον του Γολιάθ. Αλλά ως μια ματιά στο τι σημαίνει να καταφέρνεις τελικά να αγκαλιάσεις αυτό που σε καθορίζει ως άνθρωπο. Αυτό είναι που μετράει. Η νίκη και η ήττα, είναι απλή στατιστική.
