Οι "Άλπεις" είναι συναρπαστικά αρρωστημένο, αστείο παιχνίδι ρόλων

Τα βασικά: Μυστική ομάδα με την ονομασία Άλπεις αναλαμβάνει να αντικαθιστά εκλιπόντα μέλη οικογενειών ώστε να απαλύνεται έτσι ο πόνος των συγγενών για το χαμό των ανθρώπων τους.

Το teaser: Στο ιδιοφυές teaser, η Carmina Burana αντηχεί σε όλο της το κλισέ μεγαλείο ντύνοντας μουσικά μια συρραφή από πρόσωπα στο μάξιμουμ της τραγικής τους έντασης, μόνο για να έρθει στο τέλος μια ατάκα να υποσκάψει όλο το δραματικό βάρος των εικόνων που έχουμε ήδη δει: Η Αριάν Λαμπέντ, με τα αξιολάτρευτα σπαστά ελληνικά της, κοιτάει τον άντρα που υποθέτουμε ότι είναι προπονητής της, και με πρόσωπο γεμάτο αφέλεια και άγχος ρωτάει, “Γιατί να μη δουλέψουμε με κάτι πιο ποπ;”. “Δεν είσαι έτοιμη για κάτι πιο ποπ,” η αφοπλιστική απάντηση.

Η ταινία: Αυτό το παιχνίδι εξαπάτησης και αντίληψης των όσων φαίνονται και αυτών που κρύβονται κάτω από την επιφάνεια είναι όλη η ουσία των “Άλπεων”, μιας ταινίας που ξεκινά εκεί που τελειώνει, στιλιστικά, ο “Κυνόδοντας” και πάει ένα βήμα παραπέρα. Γιατί εδώ η ανάγκη απόδρασης ξεφεύγει από τη στενή οικογενειακή έννοια που διατηρούσε στο υποψήφιο για Όσκαρ φιλμ του σκηνοθέτη, και επεκτείνεται με όρους ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος. Αυτοί οι άνθρωποι δεν προσπαθούν να το σκάσουν μακριά από ένα, κατά κύριο λόγο συμβολικής έννοιας τείχος, αλλά να γλιτώσουν από το ρόλο-φυλακή που τους έχει επιβληθεί, αναζητώντας... τι; Κάτι. Ούτε κι οι ίδιοι είναι βέβαιοι.

Τα μέλη των Άλπεων είναι απλά, συνηθισμένα μέλη της κοινωνίας. Ένας τραυματιοφορέας, μια αθλήτρια, μια νοσοκόμα, ένας προπονητής. Αλλά είναι άνθρωποι σε αποστολή, υποδυόμενοι χαρακτήρες που τους ταιριάζουν, ανθρώπους που φέρουν τα χαρακτηριστικά που τους λείπουν. Σαν τον καθένα από εμάς που, είτε το αντιλαμβανόμαστε είτε όχι, κινούμαστε σε μια διαρκή αναζήτηση ρόλων που θα γεμίσουν το υπαρξιακό μας κενό. Περί των δυσδιάκριτων ορίων ανάμεσα στην αποστολή και την ανάγκη δεν αφήνεται αμφιβολία: Όταν ένας εκ των βασικών χαρακτήρων βρει εκείνο ακριβώς τον ρόλο που θα προσφέρει όλα αυτά που του λείπουν (που πάντα έχουν λείψει), θα περάσει αυτά ακριβώς τα -ανύπαρκτα, επί της ουσίας- όρια. Θα κάνει την ψυχρή αποστολή, θερμή ανάγκη.

Το στυλ και το ύφος του Λάνθιμου υπηρετεί στην εντέλεια αυτό ακριβώς το σενάριο, γραμμένο από τον ίδιο τον Λάνθιμο μαζί με τον Ευθύμη Φιλίππου, βραβευμένο στο Φεστιβάλ Βενετίας. Όπως είχε φανεί και στις προηγούμενες δουλειές του σκηνοθέτη, αρέσκεται στο να αμφισβητεί τις ερμηνευτικές συμβάσεις που έχουμε φτάσει να θεωρούμε δεδομένες. Βάζει τους ηθοποιούς να παίζουν σα να διατηρούν μια απόσταση από το δράμα, μια αμηχανία απέναντι στα γεγονότα. Όμως εδώ το στυλ αναδεικνύει την ουσία περισσότερο από ποτέ. Η έννοια της σύμβασης της ερμηνείας δεν είχε ποτέ περισσότερο νόημα από όταν όλοι οι χαρακτήρες της ταινίας είναι με τη σειρά τους, υπό μία έννοια, κι εκείνοι ηθοποιοί. Ηθοποιοί σε αναζήτηση ταύτισης. Μέλη της κοινωνίας σε αναζήτηση χαρακτήρα. Οι κοινωνικοί ρόλοι είναι ένα ψέμα, όχι λιγότερο ή περισσότερο από όσο το σινεμά είναι ένα ψέμα. Μια συμφωνία, αν προτιμάς. Μια σύμβαση.

Η πορεία αυτή των κεντρικών χαρακτήρων συνθέτει έναν αφηγηματικό ιστό πολύ πιο σαφή και στιβαρό από εκείνον του “Κυνόδοντα”. Η αποστολή των “Άλπεων”, σαν τις αποστολές των Άλπεων, είναι σαφής και ενδιαφέρουσα, κάνοντας την ταινία, την πιο ολοκληρωμένη του Λάνθιμου ως τώρα. (Όχι απαραίτητα και καλύτερη, βέβαια.) Η πλοκή, το κολάζ των χαρακτήρων, η κοσμοθεωρία του φιλμ, αυτό το πικρό, διακριτικό, αστείο - τίποτα δεν ταϊζεται βίαια στο κοινό, παρά όλα αποκαλύπτονται σταδιακά, με ρυθμό που αφήνει το θεατή να βάλει τα κομμάτια του παζλ στη θέση τους. Όπως εκείνος νομίζει.

Μια πικρή ειρωνία διατρέχει όλο το φιλμ οδηγώντας σε κατά τόπους εκρήξεις γέλιου (ο Σερβετάλης παίρνει, προβλεπόμενα, τις αστειότερες ατάκες και ξέρει καλύτερα και πώς να τις αναδείξει), και σχολιάζοντας έτσι την διαδρομή των χαρακτήρων προς την κατανόηση του ίδιου τους του ρόλου. Συνεχίζοντας στον τόνο που έθεσε το teaser trailer, έτσι και η ταινία αισθάνεται απολύτως άνετη με το σαμποτάρει την ίδια της τη δραματική υπόσταση. Είναι πολλές οι σκηνές που δεν είσαι σίγουρος αν πρέπει να σοκαριστείς, να συγκλονιστείς ή να γελάσεις. Μέσα από αυτή τη διαδρομή όμως έρχεται η ολοκλήρωση, για εμάς και για τους χαρακτήρες. Θα είμαστε άραγε ποτέ έτοιμοι για κάτι ποπ;